เหงือกปลาหมอ

ชื่อวิทยาศาสตร์ :    Acanthus ebracteatus Vahl

ชื่อสามัญ :   Sea holly, Thistleplike plant

วงศ์ :    Acanthaceae

ชื่ออื่น :  แก้มหมอ (สตูล) แก้มหมอเล (กระบี่) อีเกร็ง (ภาคกลาง) จะเกร็ง อีเกร็ง เหงือกปลาหมอน้ำเงิน

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์ :

ไม้พุ่มล้มลุกขนาดเล็ก สูง 0.5-1 เมตร

ลำต้น กลม กลวง ตั้งตรง สีขาวอมเขียว มีหนามตามข้อ ข้อละ 4 หนาม และที่ปลายใบ ลำต้นมีเส้นผ่านศูนย์กลางประมาณ 1.5 เซนติเมตร

ใบ เป็นใบเดี่ยว ออกเรียงตรงข้ามเป็นคู่ ใบรูปหอกยาว ขอบจักเว้ากว้างๆ ปลายจักแหลมคล้ายหนาม แต่บางครั้งอาจพบใบเรียบ กว้าง 3-7 เซนติเมตร ยาว 10-20 เซนติเมตร แผ่นใบสีเขียวเข้ม เส้นใบสีขาว มีเหลือบสีขาวเป็นแนวก้างปลา มีหนามรอบใบ แผ่นใบเรียบเป็นมันลื่น เนื้อใบเหนียว ก้านใบสั้น

ดอก ออกเป็นช่อตั้งสีขาว บริเวณปลายยอด ยาวประมาณ 4-6 นิ้ว ใบประกอบห่อเป็นช่อตั้ง แต่ละดอกมีใบประดับรูปเรียว 2 อัน รองรับที่โคนดอก และติดอยู่จนดอกบาน กลีบดอกเป็นท่อปลายบานโตสีขาว ยาว 2-4 เซนติเมตร แบ่งเป็น 2 ปาก ปากล่างมีขนาดใหญ่กว่า ปากล่างสีม่วงอ่อนหรือฟ้าอ่อน มีแถบสีเหลืองตรงกลางกลีบ ปากบนหดสั้น กลีบเลี้ยง มี 5 กลีบ

ผล เป็นฝักกลมรี รูปไข่ ยาว 2-3 เซนติเมตร เปลือกสีน้ำตาล ปลายฝักป้าน ผิวเปลือกสีน้ำตาล ข้างในมีเมล็ดขนาดเล็ก 4 เมล็ด พบตามป่าชายเลน หรือดินเค็มแถบภาคอีสาน

สรรพคุณ :

แก้อาการเหน็บชา ริดสีดวง มะเร็ง อัมพาต ปวดเมื่อย ปวดฟัน แก้หืด แก้ไอ แก้คัน ขับเสมหะ เป็นยาอายุวัฒนะ แก้ฝี แก้ท้องเฟ้อ ขับโลหิต ขับน้ำเหลืองเสีย แก้พิษแมลงสัตว์กัดต่อย แก้โรคผิวหนัง

วิธีการปรุงยา :
ทั้ง 5 (ราก, ลำต้น, ใบ, ดอก, ผล) สับตากแห้งบดเป็นผง ต้มเป็นยาหม้อดื่ม
ทั้ง 5 ต้มผสมเกลือบ้วนปากแก้อาการปวดฟัน
ทั้ง 5 หั่นตากแห้งบดละเอียด ละลายน้ำผึ้งรวงรับประทาน รักษาโรคริดสีดวง มะเร็ง
ทั้ง 5 นำมาต้มน้ำอาบ แก้คัน
ทั้ง 5 หั่นเป็นชิ้นเล็กๆตากแห้งน้ำมาต้มรับประทาน วันละ 3 ครั้งก่อนอาหาร แก้เข็ดเมื่อย แก้เหน็บชา
ทั้ง 5 ตำปะที่แผลแมลงสัตว์กัดต่อย หรือใช้เหงือกปลาหมอทั้ง 5 รมควันปะที่แผล แก้พิษแมลงสัตว์กัดต่อย
ทั้ง 5 ต้มน้ำรับประทานเช้า-เย็น รักษาโรคปอดและโรคมะเร็ง
ต้น ตำผสมขมิ้นอ้อยใช้พอกฝี
ต้น ตำผสมน้ำมันงา+น้ำผึ้ง รับประทานแก้ประจำเดือนมาไม่ปกติ
ต้น ตำผสมพริกไทย อัตรา 2:1 ละลายน้ำผึ้งปั้นเป็นลูกกลอน เป็นยาอายุวัฒนะ
ต้น บดผสมละเอมเทศละลายน้ำ ทาถูนวดแก้เจ็บหลังเจ็บเอว
ใบ ต้มผสมกับเปลือกมะเฟือง อบเชย อ้อนแดง น้ำตาลทราย ดื่มแก้ไอ
ใบอ่อน  ต้มผสมกับเปลือกอบเชยเป็นยาหม้อดื่มแก้ท้องเฟ้อ
ฝัก ต้มเป็นยาหม้อดื่มขับโลหิต

 

(Visited 1 times, 1 visits today)